Στον μοναχισμό μπορεί κανείς, αν το θέλει, να βρει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη θεραπεία των πληγών της ψυχής, διότι ο μοναχισμός αποστρέφεται κατά βάση τις αιτίες της πτώσεως και της αμαρτίας. Ταυτόχρονα βρίσκει σε αυτόν έναν προσανατολισμένο προς τον σκοπό τρόπο ζωής, ένα δοκιμασμένο και σοφό “πρόγραμμα” για να ακολουθήσει τον Χριστό με καθαρότητα, ανιδιοτέλεια, ακτημοσύνη, ταπείνωση και τα λοιπά.

Ο μοναχισμός, ιδιαίτερα στο κοινόβιο, στην ιερή αδελφότητα ή στο κοινοβιακό μοναστήρι, είναι η συνέχεια της ζωής των πρώτων χριστιανών, στους οποίους επίσης όλα ήταν κοινά.

Κατά τη διάρκεια των 1700 ετών, από τότε που παραδόθηκαν σταθεροί κανόνες για τις μοναστικές κοινότητες, δοσμένοι από τον ίδιο τον Θεό στους θεοφόρους πατέρες, όπως στον άγιο Παχώμιο, αναγνωρίζουμε ξανά και ξανά το μεγαλείο του Θεού. Αυτές οι παραδόσεις συνέβαλαν στην τελείωση της αδελφικής κοινότητας, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: “Όπου είναι δύο ή τρεις συναγμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι κι εγώ ανάμεσά τους."

Οι μοναχοί παραδίδουν ελεύθερα τον εαυτό τους σε έναν γέροντα, και μάλιστα ολοκληρωτικά. Εκείνος είναι φορέας του Πνεύματος του Θεού· από αυτόν ρέουν σοφία, χαρισματική δύναμη, διάκριση, ειρήνη, πλατύτητα καρδιάς, αγάπη και κάθε αρετή. Με την υπακοή οι μοναχοί νεκρώνουν το ίδιο θέλημα, την κοσμική εξυπνάδα, την υπερηφάνεια, την αλαζονεία και την αυτοΰψωση, και έτσι αποκτούν την πραότητα και την καθαρότητα της καρδιάς του Κυρίου, ο οποίος ο ίδιος υπήρξε υπάκουος στον Πατέρα του μέχρι θανάτου επί του σταυρού.

Βλέπεις τον μαθητή να υπηρετεί ήσυχα και χαρούμενα τον αδελφό όπως και τον κύριο και πατέρα του, γεμάτος πραότητα και αγάπη. Για τον μαθητή ο γέροντάς του είναι τέλεια εικόνα του Θεού· ο γέροντας είναι τόπος και τρόπος του Θεού. Ο Χριστός λέει στους αποστόλους: “Όποιος ακούει εσάς, ακούει εμένα· και όποιος απορρίπτει εσάς, απορρίπτει εμένα."

Ο μοναχός, είτε εργάζεται στον ξενώνα, στον κήπο, στην τράπεζα, στον ναό ή σε άλλες διακονίες, όπου και ό,τι κι αν είναι, με αδελφική αγάπη, φιλία και αγάπη, και πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες και τις εντολές του γέροντα, δεν υποτάσσεται μόνο εξωτερικά, αλλά κυρίως εσωτερικά. Εντάσσεται στην ιερή τάξη. Δεν ακολουθεί τη δική του εξυπνάδα ούτε τη δική του γνώμη, αλλά τη σοφία του γέροντά του. Με το μυστήριο της θείας υπακοής, όπως και με την προσευχή, απορρίπτει κάθε εμπαθή, πάσχουσα κίνηση της ψυχής και μένει εντελώς ελεύθερος από την αμαρτία και τους κακούς λογισμούς.